23 Mart 2021’de 400 metre uzunluğundaki Ever Given adlı konteyner gemisi, kum fırtınası ve kuvvetli rüzgâr sırasında Mısır’daki Süveyş Kanalı’nda karaya oturdu. Kanal yaklaşık altı gün kapalı kaldı. Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayan kanal, Asya ile Avrupa arasındaki en kısa deniz yoludur. Kanalın iki ucunda yüzlerce gemi beklerken bazı şirketler gemilerini Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşan, haftalarca daha uzun süren yola yönlendirdi. Avrupa’daki fabrikalara parça ve hammadde ulaşması gecikti.

Olayın gerçekleştiği yerin göreceli konumunu metinden yararlanarak iki özellikle açıklayınız.

23 Mart 2021’de 400 metre uzunluğundaki Ever Given adlı konteyner gemisi, kum fırtınası ve kuvvetli rüzgâr sırasında Mısır’daki Süveyş Kanalı’nda karaya oturdu. Kanal yaklaşık altı gün kapalı kaldı. Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayan kanal, Asya ile Avrupa arasındaki en kısa deniz yoludur. Kanalın iki ucunda yüzlerce gemi beklerken bazı şirketler gemilerini Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşan, haftalarca daha uzun süren yola yönlendirdi. Avrupa’daki fabrikalara parça ve hammadde ulaşması gecikti.

Olayın oluşmasında etkili olan doğal koşulları belirtiniz ve olayın yakın ve uzak çevredeki mekânlara birer etkisini yazınız.

23 Mart 2021’de 400 metre uzunluğundaki Ever Given adlı konteyner gemisi, kum fırtınası ve kuvvetli rüzgâr sırasında Mısır’daki Süveyş Kanalı’nda karaya oturdu. Kanal yaklaşık altı gün kapalı kaldı. Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayan kanal, Asya ile Avrupa arasındaki en kısa deniz yoludur. Kanalın iki ucunda yüzlerce gemi beklerken bazı şirketler gemilerini Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşan, haftalarca daha uzun süren yola yönlendirdi. Avrupa’daki fabrikalara parça ve hammadde ulaşması gecikti.

Bu olayı coğrafyanın “hareket” ve “bağlantı” kavramlarıyla ilişkilendirerek bir çıkarım yazınız.

Aşağıda coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve uzaktan algılamanın kullanıldığı bazı örnek uygulamalar verilmiştir.

1. Uydu görüntüleriyle bir ovadaki ekili alanların ve ürünlerin gelişim durumunun izlenmesi
2. Deprem sonrası çekilen hava fotoğraflarıyla yıkılan binaların hızla belirlenmesi
3. Navigasyon uygulamasının trafik yoğunluğuna göre en kısa rotayı önermesi
4. Meteoroloji uydusunun bir fırtına bulutunun hareketini izlemesi
5. Bir gölün yıllara göre çekilmiş uydu görüntülerinden yüzey alanındaki küçülmenin hesaplanması
6. Yeni bir hastanenin, nüfus dağılışı ve yollara uzaklık dikkate alınarak yer seçiminin yapılması

Uygulamaları tarım, afet yönetimi, ulaşım, meteoroloji, çevre ve şehir planlama alanlarına göre sınıflandırınız.

Aşağıda coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve uzaktan algılamanın kullanıldığı bazı örnek uygulamalar verilmiştir.

1. Uydu görüntüleriyle bir ovadaki ekili alanların ve ürünlerin gelişim durumunun izlenmesi
2. Deprem sonrası çekilen hava fotoğraflarıyla yıkılan binaların hızla belirlenmesi
3. Navigasyon uygulamasının trafik yoğunluğuna göre en kısa rotayı önermesi
4. Meteoroloji uydusunun bir fırtına bulutunun hareketini izlemesi
5. Bir gölün yıllara göre çekilmiş uydu görüntülerinden yüzey alanındaki küçülmenin hesaplanması
6. Yeni bir hastanenin, nüfus dağılışı ve yollara uzaklık dikkate alınarak yer seçiminin yapılması

2. ve 5. uygulamalarda uzaktan algılamanın, arazide yapılan ölçümlere göre sağladığı iki üstünlüğü yorumlayınız.

Bir öğrenci grubu, dijital küredeki uydu görüntüsünden yararlanarak okullarının çevresini gösteren aşağıdaki haritayı hazırlamış; ancak haritayı tamamlamayı unutmuştur. Grubun not defterindeki açıklamalar şunlardır:

1 okul, 2 sağlık ocağı, 3 eczane, 4 cami; kalın çizgi cadde, ince düz çizgiler sokak, kıvrımlı çizgi dere; yeşil dikdörtgen park, kesikli çerçeveli alan pazar yeri, oval alan gölet.

Haritada nokta, çizgi ve alan olarak gösterilebilecek unsurlara ikişer örnek yazınız.

Bir öğrenci grubu, dijital küredeki uydu görüntüsünden yararlanarak okullarının çevresini gösteren aşağıdaki haritayı hazırlamış; ancak haritayı tamamlamayı unutmuştur. Grubun not defterindeki açıklamalar şunlardır:

1 okul, 2 sağlık ocağı, 3 eczane, 4 cami; kalın çizgi cadde, ince düz çizgiler sokak, kıvrımlı çizgi dere; yeşil dikdörtgen park, kesikli çerçeveli alan pazar yeri, oval alan gölet.

Haritada eksik olan bileşenleri belirleyerek her birinin haritaya nasıl ekleneceğini açıklayınız.

Bir öğrenci, ocakta ısıtılan bir tencere çorbanın yüzeyini izlemiştir. Tencerenin dibindeki ısınan çorba yükselmekte, yüzeyde yanlara doğru yayılıp soğuduktan sonra kenarlardan tekrar aşağı inmektedir. Yüzeydeki maydanoz parçaları da bu akışla birlikte sürüklenmektedir. Öğrenci, bu gözlemin yerkürenin iç yapısında gerçekleşen bir süreci anlamasına yardım ettiğini düşünmüştür.

Tencerede gözlenen olaya benzer şekilde mantoda gerçekleşen süreci ve bu sürecin levhaları nasıl hareket ettirdiğini açıklayınız.

Bir öğrenci, ocakta ısıtılan bir tencere çorbanın yüzeyini izlemiştir. Tencerenin dibindeki ısınan çorba yükselmekte, yüzeyde yanlara doğru yayılıp soğuduktan sonra kenarlardan tekrar aşağı inmektedir. Yüzeydeki maydanoz parçaları da bu akışla birlikte sürüklenmektedir. Öğrenci, bu gözlemin yerkürenin iç yapısında gerçekleşen bir süreci anlamasına yardım ettiğini düşünmüştür.

Tencere modeli ile gerçek süreç arasındaki bir farkı yazınız.

Aşağıda üç farklı istasyona ait iklim grafikleri verilmiştir (kurgusal değerler).

Her istasyonda hangi çözülme türünün (mekanik / kimyasal) daha etkili olacağını grafiklerden kanıt göstererek yazınız.

Aşağıda üç farklı istasyona ait iklim grafikleri verilmiştir (kurgusal değerler).

Kalker (kireçtaşı) yaygın olan bir arazide karstlaşmanın hangi istasyonun iklim koşullarında daha hızlı gerçekleşeceğini gerekçesiyle yazınız.

Bir akarsuyun kaynağından denize kadar farklı kesimlerinde yapılan gözlemler aşağıda verilmiştir.

Tabloda tanımlanan yeryüzü şekillerinin adlarını yazınız ve her birinin aşınım mı birikim mi sonucu oluştuğunu belirtiniz.

Bir akarsuyun kaynağından denize kadar farklı kesimlerinde yapılan gözlemler aşağıda verilmiştir.

Akarsuyun ağzında delta oluşabilmesi için gereken iki koşulu yazınız ve eğim ile akarsuyun aşındırma-biriktirme gücü arasındaki ilişkiyi açıklayınız.